ദിവസങ്ങള്‍ കടന്നു പോയി. രാജേഷ് മായയോട് സംസാരിക്കുമെങ്കിലും മനപൂര്‍വം കമ്പി പറയാതിരിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചു. ഇതിനിടയില്‍ ഒന്നുരണ്ടു നല്ല കല്യാണആലോചനകള്‍ മായയ്ക്ക് വന്നു. അതോടെ മായ മാത്രമല്ല രാജേഷും സമ്മര്‍ദത്തിലായി.
ഒരേ ജാതിയില്‍ അല്ലാത്തത്കൊണ്ട് മായയുടെ വീട്ടില്‍ ഒരിയ്ക്കലും സമ്മതിക്കില്ല എന്നുറപ്പായിരുന്നു. ഒരു ഗവര്‍മെന്‍റ് ജോലി കിട്ടാതെ കല്യാണത്തിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുകയെ വേണ്ട എന്നു രാജേഷിന്‍റെ വീട്ടുകാരും. പി‌എസ്‌സി ലിസ്റ്റില്‍ ഉണ്ടെന്നത് മാത്രം ആണ് ആകെ ഒരു സമാധാനം. ഇപ്പോ കിട്ടുന്ന ശംബളം രാജേഷിന് എങ്ങും എത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. ജോലിയുടെ കൂടെ പഠനവും കൂടി നടക്കുന്നതു കൊണ്ട് ഫീസ് അടക്കാന്‍ പോലും വീട്ടില്‍ ചോദിക്കേണ്ടി വരുന്ന അവസ്ഥയാണ് രാജേഷിന്. അതിന്റെ ഇടയില്‍ ഒരു പെണ്ണിനെ കൂടി എങ്ങിനെ പോറ്റും എന്നാണ് വീട്ടുകാരുടെ ചോദ്യം.
വീട്ടുകാരുടെ സമ്മതം ഇല്ലെങ്കില്‍ പോലും മായയെ ഔദ്യോഗികമായി പെണ്ണുകാണാന്‍ പോകാന്‍ രാജേഷ് തീരുമാനിച്ചു. വീട്ടുകാര്‍ക്കറിയില്ലല്ലോ രണ്ടുപേരും ഇഷ്ടത്തിലാണെന്ന്.
പെണ്ണ്കണ്ടുപോവുക, ജാതകം ചേരുന്നുണ്ടോ എന്നു നോക്കുക എന്നൊക്കെ ഉള്ള ചടങ്ങുകള്‍ ഉണ്ടല്ലോ. അങ്ങിനെ കുറച്ചു നാള്‍ കൂടി പിടിച്ചു നില്‍ക്കാം എന്നുള്ള പ്രതീക്ഷയില്‍ ആണ് രാജേഷ് പെണ്ണ്കാണല്‍ എന്ന ചടങ്ങ് നടത്താന്‍ തീരുമാനിച്ചത്.
എങ്ങിനോക്കെയോ മായ വീട്ടില്‍ കാര്യം അവതരിപ്പിച്ചു. മുന്പു ജോലി ചെയ്തിരുന്ന സ്ഥലത്തുള്ള സാര്‍ കല്യാണ ആലോചനയുമായി വന്നോട്ടേ എന്നു ചോദിച്ചിരുന്നു എന്നൊക്കെ പറഞ്ഞു വീട്ടില്‍ സമ്മതിപ്പിച്ചു.
അങ്ങിനെ മനോജിനെയും കൂട്ടി (കഥയുടെ ആദ്യഭാഗത്ത് മനോജിനെക്കുറിച്ച് സൂചിപ്പിച്ചത് ഓര്‍ക്കുന്നുണ്ടാകും എന്നു വിശ്വസിക്കുന്നു) മായയുടെ വീട്ടില്‍ പെണ്ണ് കാണാന്‍ പോയി.
വീട്ടുകാരുടെ മുഖം കണ്ടാല്‍ അറിയാം അവര്‍ക്ക് വലിയ താല്‍പര്യം ഒന്നും ഇല്ല എന്നു. കാര്യങ്ങള്‍ ഒക്കെ അവര്‍ ചോദിച്ചു. കാര്യങ്ങള്‍ എന്നു വച്ചാല്‍ വീട്ടില്‍ ആരൊക്കെ ഉണ്ട് എന്നൊക്കെ ഉള്ള കാര്യങ്ങള്‍. അതിന്റെ ഇടയില്‍ പ്രതീക്ഷിച്ച ചോദ്യവും വന്നു. ജാതി ഏതാണെന്ന്. ജാതി ചോദിക്കരുത് പറയരുതു എന്നൊക്കെ ആണ് ശ്രീനാരായണഗുരു പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത് എന്നൊക്കെ അവരോടു പറയണം എന്നൊക്കെ ഉണ്ടായിരുന്നു എങ്കിലും മായയുടെ അതേ ജാതി തന്നെ ആണെന്ന് രാജേഷ് പറഞ്ഞു.
എനിക്കു ഈ ജാതി വ്യവസ്ഥയോട് പണ്ടേ എതിര്‍പ്പുള്ളതു കൊണ്ട് ജാതി ഏതാണെന്നൊന്നും പറയുന്നില്ല. മതമേതായാലും മനുഷ്യന്‍ നന്നായാല്‍ മതി എന്നും ഗുരു പറഞ്ഞിരുന്നല്ലോ. അല്ലേ.
